Phân tích nhân vật bà cụ tứ

“Vợ nhặt” là tác phẩm có tiền thân trong tiểu thuyết “Xóm ngụ cư” của nhà văn Kim Lân viết nay sau khi cách mạng tháng 8 thành công. Truyện ngắn “Vợ nhặt” lấy bối cảnh nạn đói hoành hành ở nước ta vào năm 1945 khiến cho hơn 2 triệu người dân chết đói. Trong câu chuyện ấy, ngoài Tràng, người vợ nhặt thì nhân vật Bà cụ Tứ cũng được xây dựng rất thành công với nghệ thuật miêu tả tâm lý tinh tế. Qua hình ảnh cụ Tứ, người đọc thấy rõ được tấm lòng, đức hy sinh của một người mẹ nghèo trong thời kỳ đất nước khó khăn.

Tràng là một chàng thanh niên có ngoại hình thô kệch, tính cách tôt bụng nên được mọi người yêu mến, nhưng đã lớn tuổi vẫn chưa lấy vợ. Giữa bạn đói hoành hành khắp nơi, người chết đói nhiều vô kể thì Tràng lại “chiêu đãi” 4 cái bánh cho một cô gái mà không hề toan tính. Sau đó cô gái theo Tràng về nhà, vậy là Tràng có vợ. Việc Tràng dẫn một người phụ nữ về nhà khiến cả xóm ngụ cư ngạc nhiên, ngay cả bà cụ Tứ – mẹ của Tràng cũng vô cùng sửng sốt: “Bà cụ Tứ phấp phỏng bước theo Tràng vào nhà. Đến giữa sân bà đứng sững lại, bà càng ngạc nhiên hơn. Quái sao lại có người đàn bà nào ở trong ấy nhỉ? Sao lại đứng ngay đầu giường thằng con trai mình thế kia? Sao lại chào mình bằng u? Không phải con cái Đục kia mà. Ai thế nhỉ?”.

Tràng vốn xấu, ế vợ lâu nay bỗng nhiên dẫn về một cô vợ giữa lúc đói kém đã khiến bà không khỏi ngạc nhiên, những câu hỏi cứ thế hiện ra trong suy nghĩ mà bà chẳng thể nào lý giải. Bà chẳng thể tin vào những gì mình đang nhìn thấy, những gì đang nghe thấy: “Bà lão hấp háy cặp mắt cho đỡ nhoèn vì tự dưng bà thấy mắt mình nhoè đi thì phải. Bà lão quay lại nhìn con tỏ ý không hiểu”.

Tâm trạng của cụ Tứ từ sửng sốt, ngạc nhiên, bất ngờ vì tự nhiên lại có người con gái theo con trai mình về làm vợ, gọi mình bằng U. Sau đó lại trở nên vô cùng phức tạp, vừa mừng vừa lo, vừa thương vừa tủi khi nghe con trai giải thích. Bà mừng vì cuối cùng con trai mình cũng đã có vợ, yên bề gia thất. Nhưng bà lo cho hai con không biết liệu có qua nổi cơn đói khát hay không. Rồi với trách nhiệm là một người mẹ, bà nghĩ lại thấy tủi: ““Chao ôi, người ta dựng vợ gả chồng cho con là lúc trong nhà ăn nên làm nổi, những mong sinh con đẻ cái để mở mặt sau này. Còn mình thì… trong kẽ mắt kèm nhèm của bà cụ rỉ xuống 2 dòng nước mắt”. Thương con trai của mình, cụ Tứ cúi đầu im lặng, bà xót thương cho số kiếp của người con trai, rồi lại nghĩ tới chồng mình, tới con gái út rồi tới cuộc đời của bà, bà trăn trở cho vợ chồng Tràng lấy nhau giữa lúc khó khăn đói khổ như này, liệu cuộc đời có lại tiếp diễn như bố mẹ ngày trước hay không.

Sở dĩ tâm trạng của cụ Tứ như vậy cũng dễ hiểu, tất cả đều xuất phát từ tấm lòng thương con, hổ thẹn khi không làm tròn trách nhiệm và bổn phận đối với con cái. Tuy nhiên, trong sự buồn tủi, lo lắng đó bà người đọc lại thấy có một niềm vui, niềm tin le lói. Bà nói với các con của mình: “Vợ chồng chúng mày lo mà làm ăn, rồi trời thương. Ai giàu ba họ, ai khó ba đời bao giờ đâu”. Trong bữa cơm đầu tiên của gia đình có bà, con trai và con dâu, bà luôn nói những chuyện vui sướng về sau. Bà vui trong công việc sửa sang vườn tược, quyets dọn nhà của, “cái mặt bủng beo u ám của bà rạng rỡ hẳn lên”. Bà vui vì gia đình mình vẫn có nồi “chè khoán” được nấu bằng cháo cám, trong khi nhiều nhà cũng không có để ăn. Những niềm vui nhỏ bé ấy cho thấy một tình yêu cao cả của mẹ dành cho con, người mẹ ấy cố thắp lên ngọn lửa của hy vọng để sưởi ấm lòng con, tiếp sức cho vợ chồng trẻ có thêm sự lạc quan và tin tưởng vào tương lai.

Mặc dù xuất hiện ở cuối tác phẩm trong thời gian khá ngắn nhưng nhân vật cụ Tứ đã để lại cho người đọc nhiều ấn tượng sâu sắc. Bằng nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm lý nhân vật, ngôn ngữ chọn lọc tinh tế, hành động phát triển phù hợp, Kim Lân đã xây dựng thành công bà cụ Tứ – đại diện cho người mẹ nông dân Việt Nam nghèo khổ nhưng giàu đức hy sinh, giàu lòng thương con. Nhân vật này tô đậm giá trị nhân đạo sâu sắc của tác phẩm, một nhân vật không thể thiếu tạo nên sự thành công của truyện ngắn “Vợ nhặt”.

Nguồn: https://baosongngu.com/phan-tich-ba-cu-tu/

Tag: phân tích dàn