Hóa 10 bài 1 lý thuyết

1.1.1.Electron

a. Sự tìm ra electron

• Năm 1897, J.J. Thomson (Tôm-xơn, người Anh ) đã tìm ra tia âm cực gồm những hạt nhỏ gọi là electron(e).

Kết luận:

• Tia âm cực là chùm hạt vật chất có khối lượng và chuyển động với vận tốc rất lớn.
• Tia âm cực là chùm hạt mang điện âm,phát ra từ cực âm ,các hạt tạo thành tia âm cực được gọi là các electron (ký hiệu là e).
• Electron có mặt ở mọi chất, electron tạo nên lớp vỏ nguyên tử của mọi nguyên tố hóa học.
• Tia âm cực bị lệch trong từ trường và mang điện tích âm.

b, Khối lượng, điện tích electron

• m_e = 9,1094.10^-31kg.
• q_e = -1,602.10^-19 C (coulomb) = -1 (đvđt âm, kí hiệu là – e₀).

1.1.2. Cấu tạo hạt nhân nguyên tử

• Năm 1911, nhà vật lí người Anh Rutherford và các cộng sự cho các hạt a bắn phá một lá vàng mỏng.
• Từ đó nhận thấy nguyên tử có đặc điểm:
  • Cấu tạo rỗng
  • Chứa phần mang điện tích dương, được gọi là hạt nhân
  • Kích thước của hạt nhân rất nhỏ so với kích thước của nguyên tử
• Các em chú ý quan sát mô phỏng thí nghiệm tìm ra electron trong đoạn phim sau đây:

• Kết luận:
  • Nguyên tử cấu tạo gồm hạt nhân và lớp vỏ nguyên tử (chứa các electron).
  • Do nguyên tử trung hòa về điện nên số đơn vị điện tích dương của hạt nhân bằng đúng số electron quay xung quanh hạt nhân.
  • Khối lượng nguyên tử xấp xỉ khối lượng hạt nhân.

1.1.3. Cấu tạo của hạt nhân nguyên tử

a. Sự tìm ra hạt proton.

• Năm 1918, hạt proton được tìm ra có:
  • Khối lượng: m_p  = 1,6726.10^-27 kg
  • Điện tích: q_p = + 1,6.10^-19 C = e₀
• Hạt proton là một thành phần cấu tạo của hạt nhân nguyên tử. Quy ước: 1+

b) Sự tìm ra hạt nơtron

• Năm 1932, Chadwick tìm ra hạt nơtron có:
  • Khối lượng: m_n $\approx$ mp  = 1,6748.10^-27  kg
  • Điện tích: q_n = 0
•  Hạt notron là một thành phần cấu tạo của hạt nhân nguyên tử.

1.2.1. Kích thước

• Để biểu thị kích thước nguyên tử người ta dùng đơn vị nanomet(nm) hay angstrom Å
• 1 nm = 10-9m ; 1 Å = 10-10m ; 1nm = 10Å
• Nguyên tử nhỏ nhất là nguyên tử Hidro có bán kính khoảng 0,053 nm
• Đường kính của hạt nhân nguyên tử còn nhỏ hơn (vào khoảng 10^-5 nm)
• Đường kính của electron và proton còn nhỏ hơn nhiều ( vào khoảng 10^-8 nm)

1.2.2. Khối lượng nguyên tử

• Do khối lượng thật của 1 nguyên tử quá bé, người ta dùng đơn vị khối lượng nguyên tử u (đvC).
• 1 u = 1/12 khối lượng 1 nguyên tử đồng vị cacbon 12 = 1,6605.10^-27kg.
• m _{nguyên tử} = m_P + m_N (Bỏ qua m_e)